ብኸመይ ነዚ መምርሒ ትጥቀሙ

ኩሉ ብሓንሳብ ከተንብብዎ ኣየድልየኩምን። ናብቲ ዘድልየኩም ምዕራፍ ኣብቲ ኣድላይነት ዘለዎ ግዜ ተመለሱ — ነዚ ንምግባር እዩ እዚ መምርሒ ተዳልዩ።

እዚ ግብራዊ መምርሒ ስጉምቲ ብስጉምቲ ንወለዲ ኒውሮዳይቨርስ ደቂ ኣብ ኖርወይ እዩ። ምትካእ ሕክምናዊ ወይ ሕጋዊ ምኽሪ ኣይኮነን። የርኢ ካበይ ከም እትጅምሩ፡ መን ክሕግዘኩም ከምዝኽእልን እንታይ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ደረጃ ክትጽበዩ ከምዘለኩምን።

ገለ ነገር የሻቕለኩም። እንታይ ቀጺሉ?

ከም ወላዲ፡ ንውላድኩም ብዝበለጸ ትፈልጥዎ። ንነዊሕ ግዜ ውላድኩም ካብ ብጾቱ ብዝተፈልየ መገዲ ይዓቢ ከምዘሎ ስምዒት እንተሃልዩኩም፡ ነቲ ውሽጣዊ ስምዒትኩም ኣይትንዓቕዎ።

1.1 ተዓዘቡን ጽሓፉን

1.2 – 1.5 መገዲ ናብ ዲያግኖስስ

ቀዳማይ ርክብ፦ helsesykepleier (ናይ ከባቢ ነርስ) ወይ fastlege (ሓኪም ስድራቤት)። ብዛዕባ ዝተዓዘብኩምዎ ንገሩ፡ መዘኻኸሪታትኩም ኣርእዩ።

ናይ ምትሕልላፍ ወረቐት፦ ናብ BUP (Barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk) ወይ Habiliteringstjenesten። ኣብ ውሽጢ 10 ናይ ስራሕ መዓልትታት፡ ናይ ምትሕልላፍ ወረቐትኩም ናይ ምግምጋም መሰል ኣለኩም — ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ውላድኩም መሰል ሓገዝ ከምዘለዎን ብኸመይ ግዜ ከምዝረክብን ክትፈልጡ ኣለኩም (pasient- og brukerrettighetsloven § 2-2a)። ድሕሪ እዚ ግዜ እዚ መልሲ እንተዘይረኺብኩም፡ ደውሉ እሞ ብዛዕባ ኩነታት ጉዳይኩም ሕተቱ። ከምኡ'ውን መሰል ምምራጽ ቦታ ሕክምና (rett til valg av behandlingssted, ቅድሚ ሕጂ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ „fritt behandlingsvalg") ተጠቒምኩም፡ ካልእ ትካል ክትመርጹ ትኽእሉ፡ እንተዚ ግዜ ተጸባይነት ዘሕጽሮ እንተኾይኑ — ኣብ helsenorge.no/velg-behandlingssted ተመልከቱ።

ዲያግኖስቲክ ምርመራ፦ ዝርርብ ምስ ወለዲ፡ ምንባብ ጠባይ ውላድ፡ መጠይቓት፡ ሓበሬታ ካብ ቤት ትምህርቲ ሕጻናት/ቤት ትምህርቲ። ካብ ምሕታት ኣይትፍርሁ።

ዲያግኖስስ፦ ማዕጾ ኣይዓጹን — ተኽእሎ ውዳበ ደገፍ ይኸፍት። ፋይል ምስ ኩሉ ሰነዳት ኣዳልዉ።

1.6 ደገፍ ንዓኹም እውን (ከምኡ'ውን ንኣሕዋት)

ክንክን ኒውሮዳይቨርስ ውላድ ንብዘላ ስድራቤት የጽንብር። ኣብ ኖርወይ ንወለድን ኣሕዋትን ገለ ንጹራት ዓይነታት ደገፍ ኣለው — ንበይንኩም ክትገጥምዎ ኣየድልየኩምን።

መን ኣብ ስርዓት ንኽትንቀሳቐሱ ክሕግዘኩም ይኽእል

ኣብ ስርዓት ኖርወይ፡ ድሕሪ ዲያግኖስስ ንኽትድህስሱ ብቐጥታ ዝሕግዙ ሰባት ኣለው።

ጥቕምታትን ደገፍን ካብ ኮሙን

ደገፍ ምስ ኣድላይነት ውላድን ስድራቤትን ክሰማማዕ ኣለዎ — ምስ ኮርዲነተር ወይ ሶሲዮኖም ብዛዕባ ተኽእሎታት ምዝርራብ ይምረጽ።

ገንዘባዊ ጥቕምታት ካብ NAV

ክኢላታትን ተራፒታትን

ንነፍስወከፍ ውላድ ዝምጥን ሓንቲ ተራፒ የለን — መደብ ደገፍ ምስ ውልቃዊ ኣድላይነት ነሰማምዖ።

+ ፍሉይ ትምህርቲ ኣስተምህሮ — ምስ ቤት ትምህርቲ ሕጻናት/ቤት ትምህርቲ ብምትሕብባር፡ ኣገባብ ትምህርቲ ምስ ክእለት ውላድ የሰማምዕ። + Statped — መንግስታዊ ትካል ደገፍ ፍሉይ ትምህርቲ፤ ብቐጥታ ምስ ውላድ ኣይሰርሕን፡ ግናኸ ብፍልጠት ንPPT, ቤት ትምህርቲ ሕጻናትን ቤት ትምህርትን ኣብ ዝያዳ ዝተሓላለኹ ኩነታት ይድግፍ (ርክብ ብተደጋጋሚ ብ PPT)።

ኣመጋግባን ተወሳኺ መግብን ወግዓዊ ክፋል ስርዓት ደገፍ ኖርወይ (Habiliteringstjenesten, PPT) ኣይኮነን። እዚ NNMCCD ብተመክሮ ክሊኒካዊን ምዕዛብን ተመርኲሱ፡ ንክንክን ውላድ ከመላኽዖ ዝደሊ ብርኪ እዩ፡ ወትሩ ብምትሕብባር ምስ ዲየቲሽያን ወይ ሓኪም።

ቤት ትምህርቲ ሕጻናትን ቤት ትምህርትን

ጽቡቕ ምትሕብባር ምስ ቤት ትምህርቲ ሕጻናት ወይ ቤት ትምህርቲ ኣብ ምዕባለን መዓልታዊ ንጥፈትን ውላድ ዓቢ ጽልዋ ክህልዎ ይኽእል።

መሰል ምትዕርራይ ትምህርቲ፦ ብዘየገድስ ዲያግኖስስ፡ ውላድ ካብ ልሙድ ትምህርቲ እኹል ረብሓ ዘይረክብ፡ መሰል ውልቃዊ ዝተዳለወ ትምህርቲ ኣለዎ (individuelt tilrettelagt opplæring, opplæringslova § 11-6)። ገምጋምን ውሳነን ብ PPT ይዳሎ (opplæringslova § 11-7)፡ ንጹር መደብ ደገፍ ድማ ብ ውልቃዊ መደብ ትምህርቲ (Individuell opplæringsplan, IOP, opplæringslova § 11-10) ይግለጽ፡ ምስ ቤት ትምህርትን PPTን ዝዳሎ። መገዲ ናብ ቤት ትምህርቲ ኣዝዩ ከቢድ እንተኾይኑ፡ ንዝተዳለወ ናይ ቤት ትምህርቲ መጓዓዝያ (skoleskyss) እውን ክትሓቱ ትኽእሉ።

ሓንቲ ወረቐት ምስ ኣገደስቲ ሓበሬታ ብዛዕባ ውላድኩም ኣዳልዉ፦

• ብርቱዓት ጎድንታት ውላድ።
• ጸገማት ስምዒት ኣካላት።
• ዝፈትዎም ኣገባባት ደራኺ ስንቂ።
• እንታይ ኣብ ግዜ ብዝሒ ስምዒት ይሕግዝ።
• ብኸመይ ብዝበለጸ ምስኡ ርክብ ምፍጣር ይከኣል።

ስሩዕ ርክብ ሓልዉ — ክሳብ ኣኼባ ወለዲ ኣይትጽበዩ። ኣቐዲሙ ዝተሓበረ ለውጢ (ጉዕዞ፡ ምትካእ መምህር፡ ሓድሽ ክፍሊ) ንምጽዋሩ ይቐልል። ደረጃ በደረጃ ንውላድ ርእሰ-ምርኮሳ ኣምህሩ፡ ንቤት ትምህርቲ ሕቶ ካብ ምሕታት ኣይትፍርሁ።

ዕብየትን ብጽሕናን

ኣድላይነት ውላድ ይቕየር፡ ምስ ዕድመ ድማ ስርዓት ደገፍ እውን ይቕየር። ብኣቐዲምካ ምድላው ጠቓሚ እዩ።

ዕድመ ልምዓት: ሓደስቲ ብድሆታት — ብርቱዓት ስምዒታት፡ ኣድላይነት ብሕታዊነት። ብግልጺ ተዘራረቡ።

ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ፦ ቅድሚ ግዜ ንትካል ብጻሕዎ፡ ሰነዳት ኣረክቡ።

ድሕሪ 18 ዓመት ዕድመ፦ ገለ ካብ ጥቕምታት ይቕየር ወይ ናብ ስርዓት ዓበይቲ ይሰጋገር — ኣየኖት ሕቶታት ከምዘድልዩ ኣቐዲምኩም ፍለጡ።

Vergemål: ወዲ/ጓል ድሕሪ 18 ዓመት ዕድመ ንገዛእ ጉዳዩ ብዘይካ ካልእ ክመርሕ ዘይክእል እንተኾይኑ፡ ብኣቐዲምኩም ሕቶ ናይ ሕጋዊ ክንክን (vergemål) ናብ Statsforvalteren ኣቕርቡ — ናይ ሓኪም ምስክር ወረቐትን ግዜ ንምርኣይን የድሊ።

ስራሕን ንጥፈትን፦ መንገድታት ምስ ክእለት ዝሰማማዑ — ልሙድ ስራሕ ምስ ምትዕርራይ፡ VTA (ቀዋሚ ዝተዳለወ ስራሕ)፡ arbeids- og utdanningsreiser (ዝድጎም መጓዓዝያ ናብ ስራሕ/ትምህርቲ) ወይ uføretrygd, ስራሕ ተኽእሎ ዘይብሉ እንተኾይኑ። NAV ግቡእ መንገዲ ንምምዛን ይሕግዝ።

ርእሰ-ምርኮሳ ብዓመታት ይህነጽ፦ ቀሊል መግቢ ምድላው፡ ውጥን መዓልቲ፡ ህዝባዊ መጓዓዝያ፡ ጽሬት — ንኣሽቱ ስጉምትታት ርእሰ-ተኣማንነት የዕብዩ።

ንገዛእ ርእስኹም እውን ተኸናኸኑ — ወላዲ ንገዛእ ርእሱ ክኣሊ ዝኽእል ሓይሊ ዘለዎ፡ ንውላዱ ብዝቐለለ ይድግፍ።

ኩሉ ኣብ ሓደ ቦታ

እዚ ገጽ ርክባትን መዘኻኸሪታትን ካብ ብምሉኡ እቲ መምርሒ ኣብ ሓደ ቦታ ይእክብ — ነፍስወከፍ ግዜ ካብ ሓድሽ ንኸይትደልይዎም።

ሓፈሻዊ ኣገደስቲ ርክባት

መርመራ ዝርዝር — 10 ስጉምትታት (ካብ ፖስተር)

ውልቃውያን ርክባትኩም

መዝገበ-ቃላት ትካላት A–Z

ኩለን ስድራቤታት ንኹለን ዝስዕባ ትካላት ኣይጥቀማን። ካበይ ከም እትጅምሩ እንተዘይፈሊጥኩም፡ ንኮርዲነተር ወይ ሶሲዮኖም ሓገዝ ሕተቱ።